Οδοιπορικό στα Κάτω Μέρη της Τήνου - Εισαγωγή
ophioussa.com
π. Αντώνης Φόνσος

Σκοπός µου δεν είναι να γράψω την Ιστορία της περιοχής των «Κάτω Μερών», ούτε την ιστορία της ενορίας του Αγ. Ζαχαρία των «Κελιών», ή κάποιας άλλης ενορίας της περιοχής. Δεν είμαι Ιστορικός!  Όμως, εξυπηρετώντας, ως εφημέριος, την περιοχή από το 1966, θέλησα να κάνω ένα οδοιπορικό στην περιοχή όπου ζω και την οποία εξυπηρετώ πνευματικά σαν Ιερέας και να καταγράφω διάφορα στοιχεία που αργότερα θα τα χρησιμοποιήσει κάποιος για να γράψει µια πιο ολοκληρωμένη Ιστορία της περιοχής.

Στην αρχή, όταν πρωτοήρθα σ' αυτή τη περιοχή εντυπωσιάσθηκα από αυτό το τόπο, προπαντός από την όμορφη αγριάδα του περιβάλλοντος, από τα αρχαιολογικά ευρήματα που ανακάλυπτα (πύργοι, κατάλοιπα παλαιών οικισμών, ερείπια παλαιών εκκλησιών, κλπ.). Η περιέργειά µου μεγάλωσε όταν άκουγα τις διηγήσεις των ηλικιωμένων κατοίκων της περιοχής για την ύπαρξη «κρυμμένων θησαυρών», για συλημένους τάφους σε ερημικές τοποθεσίες, για πύργους, για «Ελληνικάρια» και για πολλά άλλα. Αρχικά, άρχισα να εντοπίζω τις διάφορες αυτές περιοχές και διαπίστωσα ότι, πράγματι, αυτή η περιοχή, έκρυβε µια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία που άξιζε τον κόπο να ερευνηθεί, μιας και κανείς μέχρι τότε δεν είχε κάμει κάποια ολοκληρωμένη έρευνα και προσπάθεια καταγραφής των διάφορων τόπων, κυρίως αρχαιολογικών! Πολλοί μάλιστα την θεωρούσαν τόπο ερημιάς, περιοχή σχεδόν ακατοίκητη, και δίχως κανένα ενδιαφέρον.

Σύκινα, Αγιά, Ρέντια, Χαλκοβούνι, Αγ. Αναστασία, , Κιόνοι, Ορθά κρεµνά (‘ρθακρεµνά), Καστέλα (Πατέλες), Κουφάλες, Καµάρια, Μαύρα Κρεµνά (Τρικόκαστρο), Κορασίδας η σπηλιά, Γούρνα, Μέλισσα (Μελισσοβούνι), Κούβαρος, Δυό Καµίνια, Αµµώνια, Πολέµου Κάµπος, Γράµµατα, Βαθιά Λίµνος, Αλώνες (Πολεµίστρες), Λιβαδάκια, Πράσα, Μαραγκού, Κόκαλα, Γλυφάρι, Κόρης ο Πύργος, Ζωδεµένη, Παλιοκκλησιά, Βελάνι, Πασσάρα, Σπηλιώτης, Κάτω Κόσµος, Καµένη Σπηλιά, Μονές, Μουροφάνισσα, Πυργιά (Πυριά), Κασσάδος, Καναβά, κ.α.

Μερικές µόνο περιοχές, που η κάθε µια της, κρύβει µια ολόκληρη ιστορία!

Ανακάλυψα (ή µάλλον γνώρισα), και µε πολύ ερασιτεχνικό τρόπο εξερεύνησα αυτές τις περιοχές, πολλές φορές µε την οδηγία ηλικιωμένων κατοίκων της περιοχής, ακούγοντας τις διάφορες ιστορίες και παραδόσεις που µου διηγούνταν. Άσχετος όπως ήμουν, αλλά µε πάρα πολύ περιέργεια, αποτάθηκα σε «ειδικούς». Και σήμερα έχω την ηθική ικανοποίηση πως ήδη άρχισαν να ερευνούν αυτές τις περιοχές οι «ειδικοί», αν και οι μέχρι σήμερα δημοσιεύσεις έχουν, δυστυχώς, ανακρίβειες.

Σίγα σιγά έφθασα στην άποψη (υποκειμενική, εφόσον δεν είµαι ιστορικός), πως οι κάτοικοι της περιοχής είναι απόγονοι παλαιότερων κατοίκων της Τήνου, ή απόγονοι ανθρώπων (κάποιας αρχαίας φυλής; ή φυλών;) της Τήνου που έζησαν στα βουνά, στη περιοχή του «Πολέμου το Κάµπο» (ή της ευρείας περιοχής, από τις «Κουφάλες» µάχρι τη «Ζωδεµένη» και τη περιοχή της «Θεοτόκο» των Ιστερνίων).

Στις ελάχιστες ελεύθερες ώρες, προσπάθησα να καταγράψω τις διάφορες περιοχές για τις οποίες οι ντόπιοι διηγούνταν διάφορες ιστορίες και παραδόσεις. Αυτές τις περιοχές τις επισκέφθηκα πολλές φορές, κάνοντας µια πρόχειρη καταγραφή, αφήνοντας ή προκαλώντας τους ειδικούς να ασχοληθούν για την αλήθεια ή όχι όλων αυτών των «ιστοριών» και «παραδόσεων».

Ερεύνησα τα αρχεία των Ενοριών της περιοχής, το Αρχείο της Καθολικής Επισκοπής Τήνου ("ΑΚΤ"), και άλλες πηγές σχετικές µε την περιοχή, ελπίζοντας πως µε αυτό τον τρόπο θα βοηθήσω τους ειδικούς, ιστορικούς και αρχαιολόγους, στην έρευνά τους. Ανακαλύπτοντας όλο αυτό τον ιστορικό πλούτο για την περιοχή των «Κάτω Μερών», θέλησα να τον κάνω γνωστό στους νέους της περιοχής, γι' αυτό έλαβα τον κόπο να καταγράψω ότι ακολουθεί.

Αυτό το «οδοιπορικό», θέλω να είναι και ένα μνημόσυνο, για τους τόσους αγαπητούς ενορίτες (που τώρα αναπαύονται στους ουρανούς), οι οποίοι µου γνώρισαν τον τόπο που ζούσαν και που αγαπούσαν µε «ιερό πάθος», τον τόπο που έζησαν οι πρόγονοί τους, και που ήθελαν να τον κάνουν γνωστό στις επόμενες γενιές.

Η μελέτη δεν είναι καθόλου ολοκληρωμένη. Είναι όμως µια αρχή.  Ελπίζω πως κάποιος, θα συνεχίσει αυτή την έρευνα για να γράψει την ιστορία αυτής της πολύ ενδιαφέρουσας περιοχής του νησιού µας. Να ερευνήσει κυρίως την περιοχή του «Πολέμου το Κάμπο» (από τις Κουφάλες, τα Μαύρα Κρεμνά, ανατολικά, μέχρι τη Ζωδεμένη δυτικά) και να λύσει τον «γρίφο» αυτής της παρθένας και ανεξερεύνητης περιοχής.

 
 
 
 
 
 
Οδοιπορικό σελ 01/
www.ophioussa.blogspot.com