Οδοιπορικό στα Κάτω Μέρη της Τήνου - η Περιοχή
ophioussa.com
π. Αντώνης Φόνσος

Οι «Μεσωμερίτες» και οι «Ξωµερίτες», όταν λένε: «Κάτω Μέρη», εννοούν το γεωγραφικό διαμέρισμα της πρώην κοινότητας Καλλονής. Οι ίδιοι οι κάτοικοι της περιοχής ονομάζουν τους εαυτούς τους «Κατωμερίτες» και εννοούν µόνο τους εαυτούς των και όχι, π.χ.. τον κάτοικο της Κώμης.  Τα όρια της περιοχής (του γεωγραφικού διαμερίσματος της πρώην κοινότητας Καλλονής) είναι(4):

Ξεκινώντας από Βόρειο-ανατολικά, παίρνουμε ως αφετηρία τα «Ρέντια» (από το γεφύρι που βρίσκεται πάνω σ' αυτό το ρέμα της Αγιάς, ανατολικά της εκκλησία της Αγ. Αναστασίας) και προχωρούμε νότια ακολουθώντας το ρέμα (τον ποταμό της Αγιάς, όπως τον ονομάζουν οι ντόπιοι) μέχρι το ύψος του Άγ. Μιχαήλ στο «Γκντά» και από εκεί, παίρνοντας δυτική κατεύθυνση ανεβαίνουμε μέχρι τον Τούρκο και συγκεκριμένα "στ' αρθά κρεμνά", τις «Κουφάλες» ή τα «Καμάρια», τα «Μαύρα Κρεμνά» και το Κάστρο (Βίγλα) και τη «Καστέλα». Στο ύψος των ορθών κρεμνών ("στ' αρθά κρεμνά") παίρνουμε το δρόµο νότια και φθάνουμε στο δρόμο που οδηγεί από τα Φλοπόρια (Αγ. Μαρίνα) στη «Γούρνα»(5), και από εκεί συνεχίζοντας τον παλαιό «πάνω δρόµο» που οδηγεί στα Έξω Μέρη περνούµε κάτω από τη νότια πλαγιά της κορυφής «Μέλισσα»(6) και Μελισσοβούνι (Κούβαρο) και συνεχίζουμε τη πορεία µας ακολουθώντας τον παλαιό πάνω δρόμο που περνά λίγο βόρεια από τη Πάνω Καρδιανή, φθάνουμε στα Δύο Καμίνια και συνεχίζοντας όλο δυτικά περνάμε λίγο νότια από τη περιοχή 'Άλώνες", και Πολεμίστρες και πριν φθάσουμε στα Πράσα παίρνουμε πάλι βόρεια κατεύθυνση και φθάνουμε στα Λιβαδάκια και στη «Λαγκάδα», ακολουθώντας τη ρεματιά φθάνουμε στη «Ζωδεμένη»(7) και στον «'Όρμο Βαθύ». Από τον «Όρμο Βαθύ», κατευθυνόμαστε ανατολικά µέχρι τον όρμο «Μαντροκκλήσι» (δυτικά της Κολυμπήθρας). Από το « Μαντροκκλήσι, πάλι µε νότια κατεύθυνση ανεβαίνουµε στη περιοχή του «Καρελάδου», και στο ύψος της «Μοροφάνισσας» (ή µωροφόνησσας ή νεροφάγησας) αλλάζουμε κατεύθυνση και προχωράμε ανατολικά και κατεβαίνουμε τον αγροτικό δρόμο μέχρι τη περιοχή «Λούρ» - «Ακονιζιά» όπου φθάνουμε στον ποταμό, στο σημείο του παλαιού γεφυριού που οδηγεί στην Παναγία τη «Λουριανή». Ακολουθούμε την κοίτη του ποταμού (νότια) µέχρι την περιοχή «Μανταλάδος», στο ύψος του «Μπαϊμπά το μύλο». Από εκεί αφήνουμε το κύριο Ποταμό και ακολουθώντας πορεία όλο νότια μέσα από τη κοίτη του ποταμού της Αγυιάς και φθάνουμε στο γεφύρι στα «Ρέντια» (Αγ. Αναστασία), από όπου και ξεκινήσαμε.

Δηλαδή η περιοχή της πρώην κοινότητας «Κελιών» (Καλλονής) συνορεύει µε τις πρώην κοινότητες Κώμης, Κάμπου και Καρδιανής και αν υπολογίσουμε τα όρια της πρώην κοινότητας Ιστερνίων που καταλήγουν στη θάλασσα του «Βαθύ», συνορεύει και µε αυτή τη κοινότητα µόνο στο σημείο της θάλασσας στον όρμο «Βαθύ»,

Η περιοχή, είναι βραχώδης, απότομη, και δύσκολη στην καλλιέργεια. Το μικρό μέρος του λιβαδιού που ανήκει στη περιοχή, πρέπει να έχουμε υπ' όψη µας, ότι μέχρι την δεκαετία του 1940, ήταν ένα έλος γεμάτο από βουρλιές. Σε αντιστάθμισμα, η περιοχή έχει σχετικά πολλά νερά. Ίσως να ήταν ο λόγος που έκαμε τους κατοίκους της να καλλιεργήσουν τη γη μέχρι τη κορυφή της «Καστέλας» και στα «Δυό Β’νια» (8).

Η περιοχή, σήµερα, περιλαμβάνει τέσσαρες κατοικημένους( 9) οικισμούς:  Την Καλλονή (Τα Κελιά), το Καρκάδο, το Κάτω Κλείσμα και την Αετοφωλιά. Μέχρι το τέλη του 19ου αιώνα, υπήρχαν οικισμοί στον Πάρλα (απέναντι από το Κάτω Κλείσμα, και στην Γκουναριά, πάνω από την Αετοφωλιά. Υπάρχουν και ίχνη άλλων οικισμών.

Θα προσπαθήσω να σας ξεναγήσω στη περιοχή. Θα σας διηγηθώ παραδόσεις, θα περιγράψω διάφορες περιοχές µε αρχαιολογικό ενδιαφέρων, θα αναφερθώ σε πολλά ιστορικά στοιχεία που ανακάλυψα στα αρχεία των ενοριών (Ενοριακοί Κώδικες) και στο αρχείο της Επισκοπή ς Τήνου (ΑΚΤ), στο αρχείο του Δημοτικού Σχολείου Καλλονής, στο Αρχείο της Κοινότητας Κελιών (ή Καλλονής), αλλά και θα σας διηγηθώ πάρα πολλά που άκουσα από τους γέρους κατοίκους της περιοχής που πολλοί απ' αυτούς δεν βρίσκονται πλέον σήμερα ανάμεσά µας. Πολλές ιστορίες θα τις

θεωρήσετε «παραμύθια»! Εγώ πάντως αναφέρω και αυτές τις «ιστορίες», βγάλτε εσείς τα συμπεράσματά σας. Όπως ανέφερα δεν είμαι ιστορικός, απλώς καταγράφω ό,τι έχω βρεί σε διάφορες πηγές, ό,τι έχω ακούσει, ό,τι έχω εντοπίσει. Οι «ειδικοί» ας αναλάβουν να αξιολογήσουν αυτά τα στοιχεία και να γράψουν την Ιστορία της περιοχής.

« ... ήρθε το Κάτω Κλείσµα,  πού 'ναι γεµάτο λεµονιές, κι η Πάρλα που άλλοτ' είχε σπίτια πολλά, µα όχι πια. Πήδηξε κι ο Καρκάδος µε τα περβόλια και µαζί, πολύδεντρη, αγναντεύτρα, γνωστή απ' τον πύργο, Αετοφωλιά, ήρθε κι ο Καλοζάδος και πάνωθέ του τα Κελλιά µε εκκλησιά θεσπέσια, µέγα, λευκό και καρπερό χωριό, αγελαδοτρόφο, κι οι Κουναριές µε καπαριές και µε ψηλές κολόνες» (10)

(κλικ για μεγέθυνση)

 
 
Οδοιπορικό σελ. 02/
www.ophioussa.blogspot.com